De acht strafniveau’s van het nieuwe Strafwetboek

Het vernieuwde Belgische strafwetboek treedt in werking op 1 september 2026. In het vernieuwde Belgische strafwetboek zijn straffen ingedeeld in acht niveaus. Hieronder volgt een helder overzicht van wat elk niveau inhoudt voor natuurlijke personen en rechtspersonen, plus belangrijke aanvullende regels.

1 — Algemene opzet

• Elk wetsartikel dat een misdrijf omschrijft voorziet in een hoofdstraf van een bepaalde categorie, alsook eventueel een bijkomende straf.
• Er is een opdeling in acht niveaus (1–8): Hogere niveaus corresponderen met zwaardere hoofdstraffen.
• Bij aanneming van verzachtende omstandigheden kan de rechter de opgelegde hoofdstraf van een niveau vervangen door een hoofdstraf uit een lager niveau zoals in de wet is bepaald.
• Voor zowel natuurlijke personen als rechtspersonen bestaan er aparte lijsten met mogelijke bijkomende straffen.

2 — Strafniveaus voor natuurlijke personen (hoofdstraf, art. 36)

• Niveau 8: levenslange gevangenisstraf (of behandeling onder vrijheidsberoving >18 tot ≤20 jaar). Met aanneming van verzachtende omstandigheden: vervanging door een straf van niveau 7–3.
• Niveau 7: gevangenisstraf >20 tot ≤30 jaar (of behandeling >16 tot ≤18 jaar). Bij verzachting: vervanging door niveau 6–3.
• Niveau 6: gevangenisstraf >15 tot ≤20 jaar (of behandeling >11 tot ≤16 jaar). Bij verzachting: vervanging door niveau 5–2.
• Niveau 5: gevangenisstraf >10 tot ≤15 jaar (of behandeling >6 tot ≤11 jaar). Bij verzachting: vervanging door niveau 4–2.
• Niveau 4: gevangenisstraf >5 tot ≤10 jaar (of behandeling >4 tot ≤6 jaar). Bij verzachting: vervanging door niveau 3–2.
• Niveau 3: gevangenisstraf >3 tot ≤5 jaar (of behandeling >2 tot ≤4 jaar). Bij verzachting: vervanging door niveau 2–1.
• Niveau 2: keuzemenu van straffen:
  1. gevangenisstraf 6 maanden tot ≤3 jaar;
  2. behandeling onder vrijheidsberoving 6 maanden tot ≤2 jaar;
  3. straf onder elektronisch toezicht 1 maand tot ≤1 jaar;
  4. werkstraf >120 tot ≤300 uur;
  5. probatiestraf >12 maanden tot ≤2 jaar;
  6. veroordeling bij schuldigverklaring. Bij verzachtende omstandigheden: vervanging door niveau 1.
• Niveau 1: keuzemenu van lichtere straffen: (geen gevangenisstraffen voorzien)
  1. geldboete €200 tot ≤€20.000;
  2. werkstraf 20 tot ≤120 uur;
  3. probatiestraf 6 tot ≤12 maanden;
  4. verbeurdverklaring (inclusief verruimde);
  5. geldstraf gebaseerd op voordeel;
  6. veroordeling bij schuldigverklaring. Opmerking: bij misdrijven met bijkomende straf gekoppeld aan niveau 1 kan de rechter mits verzachting die bijkomende straf in plaats van de hoofdstraf opleggen.

2 — Strafniveaus voor rechtspersonen (hoofdstraf, art. 38)

• Niveau 8: geldboete >€4.000.000 tot ≤€5.760.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 7–3.
• Niveau 7: geldboete >€1.600.000 tot ≤€4.000.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 6–3.
• Niveau 6: geldboete >€1.200.000 tot ≤€1.600.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 5–2.
• Niveau 5: geldboete >€800.000 tot ≤€1.200.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 4–2.
• Niveau 4: geldboete >€600.000 tot ≤€800.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 3–2.
• Niveau 3: geldboete >€360.000 tot ≤€600.000. Bij verzachting: vervanging door niveau 2–1.
• Niveau 2: keuzemenu:
  1. geldboete >€20.000 tot ≤€360.000;
  2. dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap, gewaardeerd >€20.000 tot ≤€360.000;
  3. probatiestraf >12 maanden tot ≤2 jaar;
  4. cumulatie van twee straffen van niveau 1;
  5. veroordeling bij schuldigverklaring. Bij verzachting: vervanging door niveau 1.
• Niveau 1: keuzemenu:
  1. geldboete €200 tot ≤€20.000;
  2. dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap gewaardeerd €200 tot ≤€20.000;
  3. probatiestraf 6 tot ≤12 maanden;
  4. verbod op uitoefening van activiteit (1–10 jaar);
  5. verbeurdverklaring (inclusief verruimde);
  6. geldstraf gebaseerd op voordeel;
  7. sluiting van de inrichting;
  8. veroordeling bij schuldigverklaring. Ook hier geldt dat bij misdrijven met een bijkomende straf die samenhangt met niveau 1 de rechter onder verzachting die bijkomende straf kan opleggen in plaats van de hoofdstraf.

3 — Bijkomende straffen

Het wetsartikel dat het misdrijf omschrijft kan ook voorzien in eventuele bijkomende straffen naast de verplichte hoofdstraf. (natuurlijke personen — Art. 37; rechtspersonen — Art. 39)

• Voor natuurlijke personen (selectie): verlengde opvolging, geldboete, verbeurdverklaring, verruimde verbeurdverklaring, voordeelgerelateerde geldstraf, ontzetting uit rechten, beroepsverbod, bekendmaking veroordeling, sluiting inrichting, verval rijrecht, verblijfs-/plaats-/contactverbod.
• Voor rechtspersonen (selectie): geldboete, verbeurdverklaring, verruimde verbeurdverklaring, voordeelgerelateerde geldstraf, verbod activiteit uitoefenen (1–10 jaar), sluiting inrichting, bekendmaking veroordeling.

4 — Besluit

• Het systeem brengt duidelijkheid en uniformiteit: elk misdrijf krijgt een gekoppeld strafniveau met precieze strafmarges en alternatieven.
• Het wetsartikel dat het specifieke misdrijf beschrijft zal verwijzen naar de strafcategorie die aan dit misdrijf gekoppeld is.
• Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen hebben specifieke en deels overlappende sanctiemogelijkheden, plus bijkomende straffen die door de wet kunnen worden opgelegd.
• Verzachtende omstandigheden leiden systematisch tot vervanging door een daarvoor aangegeven lager niveau, waardoor de rechter een ruim arsenaal aan straffen heeft om op te leggen.

Voor meer verduidelijking of toepassing op een concreet geval, kan u steeds contact opnemen met één van onze gespecialiseerde advocaten.